Boessenkool in Europees ruimteproject

28 augustus 2007

TIV-deelnemer Machinefabriek Boessenkool uit Almelo heeft opnieuw een order van het Europese onderzoeksinstituut ESO ontvangen. Directeur Eelco Osse ziet de order als een technische uitdaging maar ook als een internationale erkenning voor de specialiteit van nauwkeurige verspaning op groot formaat.

Deze keer gaat het om delen voor de X-Shooter een telescoop voor ruimteonderzoek waarvan de schotelantenne een diameter van 28 meter heeft. Boessenkool maakt onder andere het verrijdbare en hijsbare frame het bordes en de kabelgeleiding. Vorig jaar produceerde het bedrijf al een groot en nauwkeurig platform de wanden van het kabinet en de beplating van de Hawk-l infraroodcamera.
En wellicht volgt binnenkort de opdracht voor onderdelen van een derde instrument voor ruimteonderzoek: KMOS een spectrograaf waarvoor al verschillende concepten zijn gepresenteerd.

Positioneren
De complete ‘Handling Carriage’ voor de X-Shooter bestaat uit twee delen van circa 5 x 5 meter die door vier poten en spindels uiterst nauwkeurig ten opzichte van elkaar moeten bewegen. Voor de demping is het frame voorzien van luchtlagerblokken. In deze constructie is de schotelantenne met zijn diameter van 28 meter zeer nauwkeurig te positioneren bovenop een 6 km hoge berg in Chili waar hij zal worden geplaatst.
Het materiaal voor het frame mag dan doorsnee staal zijn de samenstelling en bewerking vragen ondanks het grote formaat een bijzonder nauwkeurige maatvoering en afwerking. Dit is ook de reden waarom het frame na het lassen en uitgloeien in zijn geheel in een opspanning op een grote freesbank is nabewerkt. Aangezien de X-Shooter in de buitenlucht staat moeten de onderdelen weerbestendig zijn. Technische bijkomstigheid is ook dat het onderframe op wielen komt te staan. Daarmee is het mogelijk om bij de stationering de schotelantenne het laatste traject tegen de berg op te trekken. Vanwege die helling heeft ESO aan Boessenkool gevraagd om naast allerlei lasonderzoek in de testprocedure ook een helling van 15 graden te simuleren. Om de later aan te brengen apparatuur te compenseren dient Boessenkool tijdens de hellingproeven een testgewicht van 4 ton aan te brengen. Ook de proeven worden in eigen huis uitgevoerd.
Inmiddels zijn het frame en enkele montagebordessen gereed. Na het arriveren van speciale componenten volgt de montage van de ‘Handling Carriage’ en de constructie van de kabelboom.
Ook de bedrijven AstroTec en Sumipro hebben onderdelen in het kader van het X-Shooter project vervaardigd. Boessenkool werkt met deze bedrijven samen in Dutch Sigma.

Machinefabriek Boessenkool standnummer 258

Het onderstel waarmee de schotel tot op de millimeter nauwkeurig kan worden afgesteld voor onderzoek in het heelal.