Alleen maar kijken of ook investeren?

3 maart 2008

• 

‘Iedereen naar de Techni-Show!’ luidt de openingskop op de voorpagina van deze MetaalNieuws. U mag deze kreet inderdaad lezen als een oproep. Iedere onderneming die actief is in de metaalindustrie zou met een flinke afvaardiging naar Utrecht moeten komen. Om kennis te nemen van de productietechnieken van vandaag en morgen.

Gelukkig wijzen de voortekenen erop dat de metaalondernemers van 11 tot en met 15 maart inderdaad in groten getale de beursvloer op zullen stromen. Zo zullen ze in ieder geval zien wat er allemaal te koop is voor het optimaliseren van hun productieprocessen. Maar of ze daar vervolgens ook daadwerkelijk in gaan investeren? Dat is een spannende vraag dit jaar. Blijven metaalondernemers hun geld uitgeven of houden ze na enkele jaren waarin ze bovenmodaal hebben geïnvesteerd de hand toch wat meer op de knip?

De beursorganisatie en de exposanten zijn in ieder geval positief gestemd. Ze reppen van een uitstekende sfeer onder de exposanten en een uitverkochte beurs en wijzen fijntjes op uitkomsten van enquêtes die uitwijzen dat de Techni-Show bezoekers flinke investeringsplannen hebben. En zo hoort het natuurlijk ook. Beurorganisatie en exposanten moeten aan de vooravond van een belangrijk evenement positivisme uitstralen. Het heeft geen zin op voorhand een sombere toon aan te slaan.
Niettemin zijn er toch ook wel wat wolkjes aan de lucht. Eind vorig jaar signaleerde de Metaalunie in haar halfjaarlijkse economische barometer dat de forse groei in het MKB-metaal voorlopig ten einde is. Nog steeds zijn de ondernemers in de sector positief maar ze zijn wel gematigder dan pakweg een halfjaar geleden. Dat heeft uiteraard gevolgen voor hun investeringsbereidheid. Bijna twee jaar geleden verwachtten ondernemers in het MKB-metaal voor het eerst na vijf jaar meer te investeren in het machinepark. Deze ontwikkeling lijkt echter al weer op zijn retour. In de gehele sector verwacht nog een kwart van de ondernemers te zullen investeren. Verwachtte een halfjaar geleden 14 procent van de bedrijven minder te zullen investeren inmiddels is dat opgelopen tot 20 procent. Metaalunie-voorzitter Michaël van Straalen roept bovendien zijn leden op om op hun tellen te passen en maant tot een voorzichtiger investeringsbeleid.

Maar er zijn meer wolkjes. Internationaal woedt nog steeds de kredietcrisis een vat ruwe olie kost inmiddels rond de 100 dollar en de staalprijzen lopen verder op. In eigen land groeit de economie nog steeds maar het verwachte groeicijfer voor dit jaar is al enkele keren naar beneden bij gesteld. En dan hebben we de ontwikkelingen in de verspanende en de plaatverwerkende sector. In de laatste maand van het oude jaar dook de plaatwerkindex (de maandelijkse barometer van de Federatie Dunne Plaat) voor het eerst sinds tijden onder de grens van 50 punten hetgeen duidt op krimp. De verspaningsindex (van Hamel) volgde een maand later toen overigens de plaatwerkbarometer weer boven de 50 punten kwam en daarmee weer een lichte groei vertoonde.
Tot slot was er in de aanloop naar de Techni-Show ook nog eens sprake van arbeidsonrust. Omdat een akkoord over een nieuwe CAO voor de bijna 400.000 medewerkers in de kleinmetaal uitbleef organiseerden de vakbonden estafettestakingen door het hele land. En daar zat natuurlijk geen enkele ondernemer op te wachten. Want druk is het nog steeds in de metaalindustrie en alle handen zijn hard nodig om de orders op tijd de deur uit te krijgen.

Handen. Het woord is gevallen. Het verkrijgen van voldoende handen wordt een steeds groter probleem in de maakindustrie. Dat ligt trouwens niet aan de komende Techni-Show. Integendeel. Daar wordt met de Vakkanjers de Doepleinen en de Dag van de Maakindustrie juist heel veel aandacht besteedt aan de instroom van nieuwe vakmensen. De exposanten daarentegen dragen juist veel oplossingen aan om de factor arbeid verder terug te dringen. En daar lijkt de metaalsector steeds meer oren naar te hebben. De eerste fabrieken met volledig manarme productie draaien al en hetzelfde geldt voor initiatieven om bedrijven te ondersteunen op weg naar eveneens grotendeels manarme 24/7 productie. Dat lijkt niet zozeer te gebeuren vanwege het groeiende tekort aan vakmensen maar veel meer vanuit het besef dat er feitelijk geen andere keuze is. Wil de Nederlandse maakindustrie overeind blijven te midden van de mondiale concurrentie dan zal men voorop moeten lopen in alle aspecten van de bedrijfsvoering en zeker op het gebied van productietechnologie. Alles uit de beschikbare productiecapaciteit halen is daarbij een must.
En juist dat besef biedt perspectief op een goede Techni-Show. Want wie tot in lengte van dagen succesvol wil produceren zal niet alleen moeten kijken naar moderne productietechniek maar daar ook in moeten investeren.

Eric Weustink

De exposanten op de Techni-Show dragen veel oplossingen aan om de factor arbeid verder terug te dringen. (Illustratie: Valk Welding)