AchtergrondNieuws - 4 januari 2010

Nieuwe machinerichtlijn van kracht

Sinds 29 december 2009 is de nieuwe Machinerichtlijn 2006/42/EG van kracht. In de basis is de richtlijn op vele aspecten onveranderd gebleven ten opzichte van de tot dan toe geldende 98/37/EG. De nieuwe richtlijn geeft wel een verduidelijking van bepaalde begrippen die voorheen te onduidelijk waren. Ook het toepassingsgebied is specifieker. Een belangrijke verandering is dat nu ook de zogenaamde ‘niet voltooide machines' onder de werkingsfeer van de machinerichtlijn vallen.

Afbeelding 1 van 1

In de onderstaande bijdrage gaan experts van Consultants Europe www.ce-marking.nl nader op al deze aspecten in.

De Europese machinefabrikanten konden bij de ontwikkeling en verkoop van hun machines tot 29 december 2009 zowel de oude Machinerichtlijn 98/37EG als de nieuwe Machinerichtlijn 2006/42/EG gebruiken. Na die datum is voor iedereen die in Europa met machines te maken heeft, de nieuwe Machinerichtlijn officieel en wettelijk verplicht.

Onderscheid
Deze nieuwe Machinerichtlijn 2006/42/EG maakt een duidelijk onderscheid tussen machines en niet voltooide machines.
- De definitie van ‘een machine' is bevattelijker verklaard in een samenstel, met of zonder aandrijfsysteem van onderling verbonden onderdelen waarvan er ten minste één kan bewegen, en die samengevoegd worden voor een bepaalde toepassing. Als een machine wordt ook gezien een verwisselbaar uitrustingsstuk (kan aan een machine worden gekoppeld om deze een andere of bijkomende functie te geven), een veiligheidscomponent, hijs- en hefgereedschappen, kettingen, kabels en banden en verwijderbare mechanische overbrengingssystemen (bestemd voor krachtoverbrenging).
- Een niet voltooide machine is een samenstel, dat bijna een machine vormt maar dat niet zelfstandig een bepaalde toepassing kan realiseren.

Machine
Een machine die voor de Europese markt bestemd is, moet voldoen aan de essentiële
gezondheids- en veiligheidseisen van de nieuwe Machinerichtlijn. Om na te kunnen gaan welke essentiële gezondheids- en veiligheidseisen voor zijn machine gelden, dient de fabrikant allereerst een risicoanalyse te verrichten. Alleen wanneer een fabrikant bij de ontwikkeling en de bouw van zijn machine de Europese normen heeft gebruikt, kan de overeenstemming met de essentiële gezondheids- en veiligheidseisen worden aangetoond.

De fabrikant van een machine is verplicht een technisch dossier samen te stellen. Met dit technische dossier dient de fabrikant aan te tonen dat de machine in overeenstemming is met de eisen van de machinerichtlijn. Een technisch dossier moet onder andere bestaan uit tekeningen, berekeningen, testresultaten, verklaringen, documentatie over de risico-beoordeling, een lijst met de van toepassing zijnde essentiële gezondheids- en veiligheids-eisen, normen en overige toegepaste technische specificaties. Het technisch dossier van een machine dient minimaal 10 jaar na de laatste productiedatum te worden bewaard.

Bij de machine dient een originele gebruiksaanwijzing (met de tekst ‘oorspronkelijke gebruiksaanwijzing') en bij export ook een vertaalde gebruikersaanwijzing (met de tekst ‘vertaling van de oorspronkelijke gebruiksaanwijzing') aanwezig te zijn. Deze verplichting tot een vertaling in de taal van het land waar de machine voor het eerst in gebruik wordt genomen geldt ook voor de EG-Verklaring van overeenstemming, die eveneens bij een machine aanwezig moet zijn. Op de machine dient zowel een machineplaat met uitgebreide gegevens als het CE-logo te worden aangebracht.

Wanneer een machine in series wordt gebouwd, dient de fabrikant een interne controle van de productie toe te passen. De fabrikant moet alle nodige maatregelen nemen, zodat het fabricageproces waarborgt dat de gebouwde machines in overeenstemming zijn met het technische dossier.

Mits de fabrikant bij de ontwikkeling en de bouw van een machine geharmoniseerde normen heeft gebruikt en deze normen alle relevante essentiële gezondheids- en veiligheidseisen dekken, is het inschakelen van een aangewezen instantie niet nodig, ook al komt deze machine voor op bijlage IV van de Machinerichtlijn (lijst van gevaarlijke machines).

Niet voltooide machine
Een niet voltooide machine moet gelijk als een machine voldoen aan de essentiële gezondheids- en veiligheidseisen van de nieuwe Machinerichtlijn. Door het uitvoeren van een risicoanalyse dient de fabrikant voor zijn niet voltooide machine na te gaan welke essentiële gezondheids- en veiligheidseisen er gelden. Het voldoen aan de geldende essentiële gezondheids- en veiligheidseisen kan alleen worden aangetoond door gebruik te maken van Europese normen.

Evenzeer is de fabrikant van een niet voltooide machine verplicht tot het samenstellen van een technisch dossier. De inhoud en de bijkomende verplichtingen zijn gelijk aan die van een technisch dossier van een machine.
Bij een niet voltooide machine dienen een montagehandleiding en een inbouwverklaring te worden meegeleverd. De montagehandleiding moet een beschrijving bevatten van de voorwaarden voor een correcte en veilige assemblage met de uiteindelijke machine. De montagehandleiding moet worden opgesteld in een officiële taal van de Gemeenschap die aanvaardbaar is voor de fabrikant van de uiteindelijke machine. De inbouwverklaring moet worden opgesteld volgens dezelfde voorwaarden als die van een gebruiksaanwijzing (zoals al eerder omschreven). De montagehandleiding en de inbouwverklaring, maken vervolgens deel uit van het technische dossier van de uiteindelijke machine.

Europees gemachtigde
Voor een niet Europese fabrikant van een machine of een niet voltooide machine geldt bovendien dat die voor de CE-markering in Europa een officiële gemachtigde moet hebben. Deze gemachtigde kan een Europese vestiging zijn, dan wel een vertegenwoordiger of een gespecialiseerde gemachtigde. Deze Europese vertegenwoordiging dient tussen partijen officieel en schriftelijk te worden vastgelegd. De naam van de gemachtigde dient zowel op de machine als in de gebruikersaanwijzing én op de EC-Verklaring van Overeenstemming te staan. Voor een niet voltooide machine dient de naam van de gemachtigde op de inbouw-verklaring te staan. De gemachtigde dient zowel de EC-Verklaring van Overeenstemming als de inbouwverklaring te ondertekenen.

EMC-richtlijn 2004/108/EG
Een machinefabrikant heeft niet alleen met de wijziging van de Machinerichtlijn te maken, maar ook met die van de EMC-richtlijn. Deze richtlijn maakt een verschil tussen een apparaat en een vaste installatie. Een apparaat is een aparte functionele eenheid, die ten behoeve van de eindgebruiker in de handel wordt gebracht. Een vaste installatie is een specifieke combinatie van verschillende soorten apparaten, die samengebouwd bestemd zijn voor permanent gebruik op een van tevoren vastgestelde locatie.

Een apparaat dat in een vaste installatie wordt geïntegreerd, hoeft niet aan de essentiële eisen van de EMC-richtlijn en de daarbij behorende procedure te voldoen. En bijgevolg ook niet te worden voorzien van het CE-logo. Ook andere tekens en informatie zijn niet nodig. Alleen wanneer er aanwijzingen zijn dat de vaste installatie niet voldoet aan de geldende eisen, in het bijzonder bij klachten over storingen die door de installatie zouden worden veroorzaakt, kunnen de bevoegde autoriteiten eisen dat er bewijs van overeenstemming van de vaste installatie wordt voorgelegd.

Laagspanningsrichtlijn 2006/95/EG
In de praktijk verandert voor machinefabrikanten voor wat betreft de van toepassing zijnde nieuwe Laagspanningsrichtlijn niet veel, behalve dat relevante documenten, zoals de EG-verklaring van Overeenstemming en de gebruikersinformatie, van deze nieuwe codeaanduiding moeten zijn voorzien.

Lees hier de complete tekst van de nieuwe Machinerichtlijn 2006/42/EG

Het normalisatie-instituut NEN heeft een complete wegwijzer voor de nieuwe richtlijn uitgebracht. Deze is bestemd voor ontwerpers, constructeurs, installateurs en fabrikanten in de machinebouw, kwaliteitsmanagers en docenten en helpt hen met de overstap op de nieuwe Machinerichtlijn. Meer info over deze wegwijzer vindt u hier.