Grote zorgen Duitse werktuigmachine-industrie over Chinese concurrentie

De fundamentele basis voor de kleine plus dit jaar is het verwachte herstel van de vraag in Duitsland zelf, zo verklaarde Franz-Xaver Bernhard, voorzitter van de VDW (Duitse Vereniging van Werktuigmachinebouwers), tijdens de traditionele persconferentie van zijn organisatie aan het begin van het nieuwe jaar. De VDW verwacht positieve effecten van de zogenoemde ‘speciale fondsen’ van de Duitse regering, die zijn opgezet voor investeringen in infrastructuur, defensie, klimaatbescherming, digitalisering en mobiliteit.

Forse productiedaling

Toch keert de Duitse werktuigmachine daarmee nog lang niet terug op het niveau dat men gewend is. In 2025 is de productie met liefst 8 procent gedaald. Vergeleken met het hoogste resultaat in 2018 bedraagt het verschil daarmee een vijfde. Gecorrigeerd voor prijsstijgingen is het gat zelfs 35 procent.

Opmars Chinese concurrenten

“Wij maken ons grote zorgen over de concurrentie uit China”, zegt Bernhard. Zoals verwacht heeft China zijn export van werktuigmachines massaal met 18 procent opgevoerd, in lijn met de strategie van de overheid. Deze ontwikkeling werd versterkt door de zwakte van de vraag vanuit Duitsland. Daardoor moesten Duitse fabrikanten hun internationale leiderschapspositie op exportgebied aan China afstaan. China vergroot zijn positie sterk in de ASEAN-regio, in Brazilië, het Midden-Oosten en Noord-Afrika.

De export naar sommige EU-landen blijft toenemen, bijvoorbeeld naar Duitsland, Polen en Italië, hoewel de totale invoer van deze landen de afgelopen jaren juist enigszins is gedaald. Dat alles is niet zonder gevolgen gebleven voor de Duitse werktuigmachine-industrie. Tot oktober 2025 is het personeelsbestand bij bedrijven met meer dan 50 medewerkers, vergeleken met het jaar ervoor, met 3,9 procent gedaald tot 63.300 werknemers.

Productie buiten Duitsland

Om weer vaart te krijgen moet de sector alle beschikbare opties benutten. Naast capaciteitsaanpassingen gaat het daarbij om productie in het buitenland, marktdiversificatie, uitbreiding van technologisch leiderschap, intensivering van onderzoeksactiviteiten en het aantrekken van uitstekende medewerkers. Twaalf van de grootste Duitse werktuigmachinefabrikanten produceren inmiddels in het buitenland. Hun buitenlandse productie is goed voor meer dan een vijfde van de totale Duitse werktuigmachineproductie. Daarvan wordt 45 procent in Europa gerealiseerd, 32 procent in China en 20 procent in de VS.

Focus op Europa

In 2025 daalde de Duitse export naar de grootste markten sterk als gevolg van Amerikaanse invoertarieven en afnemende importen in China. De belangrijkste afzetregio voor Duitse fabrikanten is Europa, dat ongeveer de helft van de export voor haar rekening neemt. Tel je de Duitse binnenlandse markt daarbij op, dan wordt meer dan 60 procent van de werktuigmachineverkopen in de thuisregio gerealiseerd. Sectoren zoals defensie, luchtvaart, elektronica, energie en medische technologie bieden veel perspectief. De uitbreiding en versterking van kritieke infrastructuur voor batterijen en chips, voor waterstoftechnologie, digitalisering en de bouw van datacenters maken investeringen in Europa vrij. Deze zullen volgens de VDW het belang van de automobielindustrie niet overtreffen, maar wel de druk van de transformatie verlichten.

Versterking technologisch leiderschap

Duitsland blijft, ondanks de daling van de export, een belangrijke mondiale rol spelen. “De sector dankt zijn positie als de op één na belangrijkste leverancier wereldwijd, met een aandeel van 17 procent, aan zijn technologisch leiderschap”, zegt Bernhard. Bedrijven slagen er telkens weer in om aan de eisen van klanten te voldoen, zowel met individuele machines als met complete systemen. Innovaties worden momenteel vooral gedreven door automatisering, productiviteit en een efficiënter gebruik van materialen en energie, digitalisering en kunstmatige intelligentie in de productie. “Hier kunnen we profiteren van onze jarenlange ervaring, omdat we weten hoe we hightech optimaal moeten inzetten en omdat we toegang hebben tot uitstekende wetenschappelijke middelen. Bovendien bieden we hoogwaardige service en retrofit-oplossingen. Beide winnen aan belang nu er minder wordt geïnvesteerd in nieuwe machines”, is Bernhard overtuigd. Thema’s als e-mobiliteit, digitale transformatie en kunstmatige intelligentie bieden kansen.