Tata Steel schrapt 1.600 banen in IJmuiden bij “ijskoude” reorganisatie

Het banenverlies treft vooral het management en de ondersteunende diensten, zo stelt het bedrijf in een persbericht van 9 april. De reacties van vakbonden FNV en CNV zijn scherp en vol ongeloof. Volgens hen ontbreekt een duidelijk plan, is de aanpak sociaal onaanvaardbaar en wordt het personeel opgezadeld met de gevolgen van strategisch falen aan de top.

Tata Steel stelt dat de reorganisatie moet leiden tot een kleinere, centraler aangestuurde organisatie met minder managementlagen en minder bureaucratie. De aankondiging bevat echter nauwelijks concrete details over hoe de reductie van 1600 voltijdbanen precies wordt doorgevoerd. Volgens CNV is er slechts een ‘adviesaanvraag op hoofdlijnen’ ingediend bij de centrale ondernemingsraad. CNV-bestuurder Marten Jukema noemt de reorganisatie daarom “ondoorgrondelijk” en waarschuwt dat duizenden medewerkers en hun gezinnen maandenlang in onzekerheid verkeren.

Ook FNV-bestuurder Cihan Lacin wijst op het ontbreken van een onderbouwd plan. Hij spreekt van een herhaling van zetten: “Precies een jaar geleden werd ook een reorganisatie aangekondigd zonder duidelijke uitwerking, die uiteindelijk grotendeels werd teruggedraaid. Nu gebeurt hetzelfde, zonder dat er lessen zijn getrokken.”

Sociale impact en verstoord vertrouwen

De timing van de reorganisatie leidt tot grote verontwaardiging bij beide vakbonden. Vorige week nog stemden werknemers in met een crisis-cao, waarbij zij afzagen van structurele loonsverhogingen om het bedrijf financieel lucht te geven. Die concessie komt nu in een ander daglicht te staan. “Samen met alle medewerkers kwamen we Tata nog tegemoet. En nu doet de directie dit. Onbegrijpelijk,” zegt Jukema.

FNV spreekt van een directie die “voor onrust en onzekerheid” kiest en beschuldigt Tata Steel van het creëren van chaos zonder duidelijke richting. De ingreep wordt door de bond ervaren als een vertrouwensbreuk en als signaal dat sociale afspraken weinig gewicht hebben voor het management.

Strategisch falen

Zowel CNV als FNV leggen de verantwoordelijkheid voor de huidige situatie nadrukkelijk bij de directie van Tata Steel. Als belangrijkste voorbeeld noemen zij de kostbare en problematische renovatie van Hoogoven 6. Volgens beide bonden is hier sprake van slecht projectmanagement, waarvan nu het personeel de dupe wordt. “Deze directie heeft veel kansen gemist om betere resultaten te halen,” aldus Jukema. “En nu mag het personeel de rekening betalen.”

De kritiek is niet beperkt tot interne keuzes. De FNV wijst ook op de lastige externe omstandigheden, zoals hoge energiekosten en importheffingen, maar stelt dat deze niet mogen worden misbruikt om vergaande bezuinigingen door te drukken. “Never waste a good crisis lijkt hier het uitgangspunt,” aldus Lacin.

Botst met ambitie voor ‘Groen Staal’

Een belangrijk deel van de strategische koers van Tata Steel draait om de verduurzaming van de productie. Onder het ‘Groen Staal’-programma moet tegen 2030 de helft van de productie plaatsvinden op basis van waterstof in plaats van steenkool. Daarvoor wordt momenteel onderhandeld met de overheid over financiële steun.

Zowel CNV als FNV benadrukken dat deze transitie juist méér menskracht vereist, niet minder. “Iedereen wil van Groen Staal een succes maken,” zegt Jukema. “Maar dit rijmt totaal niet met het schrappen van 1.600 banen.” Het banenverlies staat bovendien haaks op het werkgelegenheidspact dat bij Tata Steel geldt. Volgens CNV mag ontslag pas plaatsvinden als er is aangetoond dat er geen alternatieven zijn, en dat is op dit moment niet het geval.

Vakbonden sluiten acties niet uit

Beide vakbonden eisen volledige openheid over de financiële noodzaak en de onderbouwing van de reorganisatie. FNV roept haar leden op tot een bijeenkomst op 14 april om vervolgstappen te bespreken. CNV werkt aan een tegenvoorstel en wil de plannen maximaal beïnvloeden om het aantal ontslagen terug te dringen.

De bonden maken duidelijk dat het vertrouwen in de directie ernstig is geschaad en dat de sociale rust binnen Tata Steel onder zware druk staat. Jukema spreekt namens CNV van een reorganisatie die voelt als “een dreun van jewelste” en stelt dat de huidige aanpak “heel veel pijn” doet binnen wat hij beschouwt als een hechte bedrijfsgemeenschap.