Afdichting in de machinebouw: celrubber of massief rubber?
Bij het ontwerpen van een machinebehuizing, inspectieluik of leidingdoorvoer komt vroeg of laat de vraag welk afdichtmateriaal erin moet. Vaak wordt het wat de vorige keer ook gebruikt is. Dat gaat meestal goed, maar niet altijd: een massieve strook op een ongelijk oppervlak sluit niet, en celrubber dat permanent onder olie staat, is snel versleten.
Ongelijke of gelaste oppervlakken. Celrubber vult oneffenheden op zonder hoge sluitkracht.
Foto: Website EKI
Wat is het verschil?
Massief rubber (EPDM, neopreen, NBR of SBR) is homogeen, relatief hard, slijtvast en drukbestendig. Celrubber is hetzelfde type rubber, maar geschuimd tot gesloten cellen. Daardoor is het licht, zacht en sterk samendrukbaar, en het neemt geen water op.
Wanneer celrubber
- Ongelijke of gelaste oppervlakken. Celrubber vult oneffenheden op zonder hoge sluitkracht.
- Lage sluitdruk. Kniesluitingen, magneetsluitingen of enkele bouten drukken massief rubber onvoldoende samen. Celrubber wel.
- Trillingen en geluid. Celrubber tussen motorframe en omkasting dempt geluid en voorkomt rammelende panelen.
- Water en stof. Gesloten cellen laten geen vocht door, dus voor vochtige productieruimtes of buiten is EPDM-celrubber een logische keuze.
Wanneer massief rubber
- Hoge of wisselende druk. Flensverbindingen, pakkingen onder vloeistofdruk en klepzittingen vragen materiaal dat niet blijvend indrukt.
- Olie, vet en chemicaliën. Massief NBR of neopreen houdt het hier langer vol dan celrubber.
- Mechanische belasting. Waar de afdichting schuurt, schuift of een last draagt, wint massief materiaal.
De tussenvorm: sponsrubber
Sponsrubber heeft open cellen: nog zachter, maar het neemt vocht op. Gebruik het daarom als stoot- of vulmateriaal binnen de kast, niet als buitenafdichting. Drie praktische aandachtspunten.
- Samendrukking. Celrubber werkt het best bij 20 tot 30 procent indrukking. Te weinig en het sluit niet; te veel en de cellen raken permanent beschadigd. Bepaal dus eerst de spleetmaat, dan de dikte.
- Zelfklevend of los. Op een deksel of frame is zelfklevend praktisch, mits het oppervlak schoon en vetvrij is. Voor demontabel pakkingmateriaal van EKI en andere leveranciers geldt: liever los geleverd, zodat de pakking vervangbaar blijft.
- Maatvoering. Rubber op rol past bij rechte naden. Voor uitsparingen, gaten en gesloten vormen is een op maat gesneden pakking preciezer en sneller gemonteerd.
Een praktijkgeval
Een machinebouwer leverde omkastingen met een massieve rubberstrook van 3 millimeter op de deurnaad. In de fabriek sloot alles, maar bij de klant stond de kast na transport scheef op een ongelijke vloer en kwam er stof binnen. De oplossing was een EPDM-celrubberband van 6 millimeter die de vervorming opvangt en bij 25 procent samendrukking sluit. De massieve strook bleef onder de flens van de koelwateraansluiting, waar druk en coolant celrubber snel zouden slopen.
Specificeren in de tekening
Alleen “rubber” op de tekening levert bij elke nabestelling discussie op. Noteer minimaal het materiaal, of het massief, gesloten cel of open cel is, de hardheid of dichtheid, de dikte en of het zelfklevend moet zijn. Daarmee kan elke leverancier hetzelfde onderdeel reproduceren. De keuze hangt af van wat de verbinding vraagt: opvulling en demping, of druk- en chemische bestendigheid. Wie dat vooraf vastlegt, bestelt de tweede keer in een paar minuten.