Afnemende orderposities, verwachtingen positiever

Het sterke herstel van de binnenlandse orderpositie in het vierde kwartaal van 2022 is in het eerste kwartaal van 2023 verdwenen. Daarnaast is de buitenlandse orderpositie ook dit kwartaal weer wat afgenomen.

Herstel verwacht

Ook de ontwikkeling van het bedrijfsresultaat is in het eerste kwartaal van 2023 per saldo negatief. Vooruitkijkend naar het tweede kwartaal van 2023 verwachten de respondenten van de enquête herstel voor het bedrijfsresultaat, de binnenlandse- en buitenlandse orderpositie.

Terwijl nog steeds veel bedrijven vacatures hebben openstaan, is het aantal bedrijven dat meer mensen in dienst heeft dan het kwartaal ervoor, voor het eerst in tweeëneenhalf jaar iets afgenomen. Verder valt op dat de aan de bouw toeleverende bedrijven overwegend negatiever zijn dan de andere sectoren.

Orderpositie binnenland

In het vierde kwartaal nam de binnenlandse orderpositie sterk toe ten opzichte van voorgaande kwartalen. Deze groei heeft zich in het eerste kwartaal van 2023 niet voortgezet. Er is zelfs sprake van een lichte krimp. Waren de aan de bouw toeleverende bedrijven in het vorige kwartaal het meest positief, nu zijn ze het minst positief. De helft van deze sector geeft aan dat de orderpositie in het eerste kwartaal is afgenomen ten opzichte van het vorige kwartaal.

Ook de waardering van de binnenlandse orderpositie is minder positief dan in het vierde kwartaal van 2022. De verwachtingen voor het tweede kwartaal zijn positiever dan drie maanden geleden. Bijna een kwart van de respondenten geeft aan een betere orderpositie voor het eerste kwartaal te verwachten, terwijl 18% van hen een verslechtering van de binnenlandse orderpositie verwacht. De gemiddelde orderportefeuille in weken in het MKB-metaal is in het eerste kwartaal van 2023 wel wat toegenomen ten opzichte van eind 2022 van gemiddeld 11,2 naar 12,1 weken.

Orderpositie buitenland

De ontwikkeling van de orderpositie buitenland is al een jaar lang negatief. Dit wil zeggen dat er meer ondernemers zijn die een afname van de orderpositie buitenland ervaren dan er ondernemers zijn die een groei ervaren. In het eerste kwartaal geeft een kwart van de exporterende bedrijven aan dat de exportportefeuille is afgenomen, terwijl bij slechts 16% deze is toegenomen. Deze afname van de orderpositie buitenland leidt tot een weinig positieve waardering van de orderpositie buitenland. Het aandeel bedrijven dat de orderpositie buitenland positief waardeert, is aan het einde van het eerste kwartaal wel wat groter dan het deel dat dit negatief waardeert. Per saldo 9% terwijl dit eind 2022 per saldo 0% was.

De verwachtingen van de orderpositie buitenland voor het eerste kwartaal van 2023 zijn net als drie maanden geleden voorzichtig positief.

Prijzen

De industrie heeft het afgelopen jaar te maken gehad met enerzijds sterk fluctuerende materiaalprijzen en anderzijds met sterk toenemende kosten. Aan het einde van het derde kwartaal gaf 30% van de bedrijven aan dat de doorgevoerde prijsverhogingen onvoldoende zijn om de hogere (inkoop)kosten te compenseren. In het vierde kwartaal van 2022 was dit nog 24% en in het eerste kwartaal van 2023 is dit aandeel gehalveerd ten opzichte van het derde kwartaal van 2022, tot 14% van de respondenten. In dit eerste kwartaal van 2023 heeft de helft van de respondenten een verkooprijsverhoging doorgevoerd. Bij 7% van de bedrijven is de verkoopprijs in het eerste kwartaal juist verlaagd.

Winstgevendheid

De winstgevendheid van het MKB-metaal is in het eerste kwartaal van 2023 iets afgenomen ten opzichte van de drie voorliggende kwartalen. Bij 18% van de bedrijven is het bedrijfsresultaat in het eerste kwartaal van 2023 toegenomen, terwijl dit bij 30% is afgenomen. De waardering van het bedrijfsresultaat ligt fors lager dan een kwartaal eerder. Nu geeft per saldo 19% van de ondernemers aan tevreden te zijn met het bedrijfsresultaat, tegenover 55% aan het einde van het vorige kwartaal.

Over het verwachte bedrijfsresultaat voor het tweede kwartaal van 2023 is men positiever dan in het voorgaande halfjaar. 29% geeft aan een beter resultaat te verwachten, terwijl 13% een slechter resultaat verwacht. Het aandeel bedrijven dat aangeeft winst te maken, ligt op hetzelfde niveau als in de tweede helft van 2021. 65% van de bedrijven maakt winst, terwijl 10% aangeeft verlies te maken. In heel 2022 lag de winstgevendheid op een hoger niveau.

Investeringen machinepark

Op de vraag in welke mate de ondernemer het komende halfjaar verwacht te investeren in machines ten opzichte van het vorige halfjaar, geeft 31% aan minder te zullen investeren, 54% evenveel en 15% verwacht meer te investeren. Deze uitkomst (per saldo negatief 16%) komt overeen met de langjarige gemiddelde uitkomst op deze vraag.